Quản lý quy hoạch- kiến trúc, xây dựng quận Ba Đình làm sống lại khu vực 13 Làng Trại xưa

Vùng đất Ba Đình được hình thành với 03 khu vực đặc trưng: khu vực kinh thành, một phần khu "phố cũ" kiểu Châu Âu và khu vực 13 làng trại.
content:

Qua bản đồ Thăng Long thời Hồng Đức và Bản đồ tỉnh Hà Nội trong Đồng Khánh Dư địa chí, có thể thấy khu vực 13 Làng trại “mặt nước, ao hồ” là yếu tố chủ đạo của địa hình khu vực, diện tích mặt nước là khá lớn so với những phần còn lại. Đến bản đồ Hà Nội đầu thế kỷ 19, địa hình Hà Nội đã phát triển dân cư với các làng cổ và hệ thống sông, hồ, ao, cây xanh, đất vườn làm nghề…đan xen trong không gian sống của cộng đồng dân cư cho đến khi người Pháp xây dựng các khu phố và trung tâm hành chính.

Hình 1. Bản đồ Thăng Long thời Hồng Đức (trái) và bản đồ tỉnh Hà Nội trong Đồng Khánh dư địa chí (phải)

          Nhu cầu về nhà ở ngày càng cao cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, kinh tế phát triển, trong khi đó những quy định của thời bao cấp được gỡ bỏ nên việc san lấp hồ ao, sử dụng diện tích đất trống xen kẹt, đất vườn hoa, cây xanh,…để xây dựng nhà ở càng nhiều. Diện tích đất ao hồ, vườn cây xanh, làm nghề…ngày càng bị thu hẹp và dần biết mất nhiều tại khu vực 13 làng trại thuộc các phường Ngọc Hà, Đội Cấn, Liễu Giai, Vĩnh Phúc, Cống Vị, Ngọc Khánh, Giảng Võ, Kim Mã, Thành Công... Tác động của quá trình đô thị hóa đến khu vực 13 Làng Trại xưa- càng trở nên khó kiểm soát.

Cấu trúc làng xóm mất dần, nhường chỗ cho những công trình nhà ống hình thành tự phát, diện tích nhỏ (có chiều rộng từ 3- 4m và chiều sâu từ 7- 15m) xây dựng san sát dọc theo các con ngõ nhỏ từ 1,5m đến 2,5m; hạ tầng kỹ thuật không theo kịp với phát triển dân số cơ học; giao thông, cây xanh, hạ tầng xã hội không đáp ứng được nhu cầu cho người dân.

     Bản đồ năm 1943 (Hình 2) đô thị hình thành rõ nét, so sánh với hình ảnh Hà Nội ngày nay, ao hồ dù bị san lấp rất nhiều nhưng vẫn được duy trì và có vai trò, ý nghĩa đặc biệt của chúng với Ba Đình.

Hình 2. Bản đồ Hà Nội năm 1911(trái) và năm 1943 (phải)

          Trong khuôn khổ bài viết, chúng tôi xin trình bày những quan điểm trong công tác quản lý quy hoạch kiến trúc, xây dựng với mong muốn làm sống lại Khu vực 13 Làng Trại quận Ba Đình xưa.

             Khái quát quá trình

         Khu vực làng xóm trước đây hình thành trên cơ sở "Thập tam trại". Trong thời kỳ "bao cấp", khu vực này vẫn còn giữ được nét đặc trưng của làng xóm truyền thống với không gian "giếng nước, sân đình", khuôn viên các ô đất có diện tích lớn với "vườn cây, ao cá", các công trình xây dựng hầu hết khoảng 1- 2 tầng với mật độ xây dựng thấp.